Iedereen komt op het werk wel eens een situatie tegen die vragen oproept. Situaties die meer vragen dan alleen kennis of ervaring. Denk aan een leidinggevende die twijfelt over een moeilijke beslissing of een collega die zoekt naar hoe hij/zij met een nieuwe situatie moet omgaan.  

Vaak houden we zulke vragen eerst voor onszelf. We willen verantwoordelijkheid opnemen, anderen niet belasten of vrezen dat het uitspreken van twijfel als onzekerheid wordt gezien. Daardoor zoeken we vaak pas een klankbord wanneer de situatie al complex of belastend is geworden.  

Toch leeft er achter veel van die situaties eenzelfde behoefte. De behoefte om even te kunnen aftoetsen wat er speelt. Om te horen hoe anderen naar een situatie kijken. Om te ontdekken dat je niet de enige bent die twijfelt of met een vraag worstelt.

Vaak ontstaat er al beweging wanneer er ruimte is om gedachten hardop te verwoorden, ervaringen uit te wisselen en nieuwe perspectieven te ontdekken. Niet omdat iemand de oplossing aanreikt, maar omdat samen reflecteren helderheid brengt.

Precies die ruimte creëert een Circle.

Wat is een Circle?

Een Circle is een begeleide klankbordsessie waarin mensen samenkomen rond vragen, ervaringen of thema’s die hen bezighouden. Het uitgangspunt is eenvoudig: Je hoeft niet meteen een oplossing te hebben. Er is ruimte om samen te onderzoeken.

In een Circle:

• luisteren mensen naar elkaar zonder onmiddellijk te oordelen;  
• stellen ze elkaar reflectieve vragen;  
• delen ze ervaringen;  
• ontstaan nieuwe perspectieven;  
• merken deelnemers dat hun uitdaging vaak herkenbaar is voor anderen.

Geen zweverige praat maar eerlijke verhalen.

Waar zit de kracht van een Circle?

• Een Circle is geen zoveelste overleg, maar een moment voor vertraging in een maatschappij die vaak snelheid vraagt. Want een oplossing doet zich zelden voor op de plek waar het probleem of de vraag zich stelt. We kennen het allemaal: dat idee dat plots opduikt onder de douche, tijdens een wandeling of in een gesprek met iemand die je anders naar de situatie laat kijken. Door even uit de dagelijkse context te stappen, ontstaat ruimte om opnieuw mogelijkheden te zien.  

• De kracht zit in samen zoeken en vragen stellen. Écht luisteren om dan verschillende ervaringen en inzichten samen te brengen. Mensen leren niet alleen van antwoorden, maar ook van elkaars verhalen, manieren van kijken en ervaringen uit de praktijk.

Etienne Wenger, expert in sociaal leren, benadrukte dit al met zijn idee over the communities of practice. Leren ontstaat niet alleen door informatie op te nemen, maar door samen betekenis te geven aan ervaringen en door met anderen te onderzoeken hoe je kunt omgaan met uitdagingen in de praktijk.

Ook Donald Schön, een Amerikaanse filosoof en onderwijsdenker, benadrukte het belang van reflectie in (professioneel) leren. We ontwikkelen ons niet alleen door te doen, maar ook door stil te staan bij ons handelen en te onderzoeken waarom we bepaalde keuzes maken. Een Circle maakt die reflectie mogelijk door mensen even uit de dagelijkse context te halen en samen te kijken naar wat er speelt.

De meerwaarde zit dus niet alleen in wat iemand aan het einde van een gesprek meeneemt, maar ook in het proces zelf: samen zoeken, anders leren kijken en ontdekken welke nieuwe mogelijkheden ontstaan wanneer je een vraag niet alleen hoeft te dragen.

• Het is geen praatbarak en het gaat verder dan oppervlakkige interacties en small talk. Een sterke Circle begint met een sterke facilitator. Het is zijn of haar taak om een veilige omgeving te creëren, zonder oordeel te luisteren en rake vragen te stellen. Die durft de groep uit te dagen om verder te kijken, aannames te onderzoeken en in reflectie te gaan. Net daar ontstaat de echte waarde.

• We hoeven het misschien niet extra te benadrukken, want het was al duidelijk. Maar, we doen het toch 😉. Een Circle werkt verbindend en verbinding is een universele menselijke behoefte. Maar verbinding ontstaat niet zomaar omdat mensen in een ruimte samen zitten. Het gaat om de manier waarop je een groep samenbrengt. Seth Godin, auteur van het boek Tribes, legt uit hoe verbinding en groepen niet alleen ontstaat vanuit een gedeeld doel, maar ook vanuit een gedeelde taal en momenten die zorgen voor herkenning en verbondenheid. Denk bijvoorbeeld aan een sportteam dat niet alleen samen traint, maar ook eigen rituelen en tradities ontwikkelt die maken dat mensen zich deel voelen van het team. Ook bij een Circle begint verbinding al vóór het gesprek zelf. Het begint bij de manier waarop je een community creëert: welke mensen breng je samen, rond welke gedeelde vraag of ervaring verbind je hen en welke omgeving bied je waarin mensen zich welkom voelen om deel te nemen? En dat is échte Collectief-materie.

Hoe ziet een Circle er dan uit in de praktijk?

Een Circle krijgt vorm vanuit de mensen die eraan deelnemen. Daarom ziet elke Circle er anders uit. Het thema en de vragen verschillen, maar de essentie blijft dezelfde: ruimte creëren om ervaringen te delen, perspectieven te verruimen en samen stil te staan bij wat er leeft.  

De mogelijkheden zijn dan ook eindeloos.  

Samen met OnderOns organiseerden we Circles rond “dertigerdilemma’s”. Een levensfase waarin je het gevoel hebt geen starter meer te zijn, maar ook nog lang niet uitgeleerd bent.

Wij merkten dat deze groep  kampt met vragen als: Is dit het nu? Wil ik nu uitdaging of toch net stabiliteit? Goed loon, toffe collega’s, een sociaal leven en ook nog wat rust, hoe doen anderen dat?  

We brachten een groep dertigers samen, niet om elkaar van pasklare antwoorden te voorzien, maar wel om ervaringen te delen, verschillende perspectieven te verkennen en te ontdekken dat veel twijfels verrassend herkenbaar zijn.

Diezelfde kracht zagen we ook terug in een heel andere context, namelijk bij de leidinggevenden van Hyperion. De Circles die we voor hen organiseerden, hadden een duidelijk doel: ervoor zorgen dat leidinggevenden elkaar vinden én daar bewust ruimte voor creëren. Leidinggeven kan immers soms eenzaam aanvoelen. Topics als vertrouwen versus controle en f*cking druk, druk, druk brachten het gesprek op gang.

Benieuwd hoe een Circle er in jouw organisatie kan uitzien? We denken graag met je mee. Stuur een e-mail naar hello@collectief.be en we gaan samen aan de slag.

‍

Bronnen:

• Wenger-Trayner, E. & Wenger-Trayner, B. (2015). Introduction to communities of practice: A brief overview of the concept and its uses. Wenger-Trayner. https://www.wenger-trayner.com/introduction-to-communities-of-practice/
• Schön, D. A. (1983). The Reflective Practitioner: How Professionals Think in Action. New York: Basic Books.
• Godin, S. (2008). Tribes: We Need You to Lead Us.